Soorten teakhout: van Javaans plantageteak tot vintage

Er bestaat maar één teakboom: Tectona grandis. Wat in de winkel als “soort” wordt verkocht, zegt dus iets anders: waar het hout gegroeid is, hoe (plantage of natuurlijk bos), of het een tweede leven heeft gehad, of welke stijl of periode het meubel heeft. Deze pagina zet die namen op een rij en stuurt je door naar de pagina waar je meer leest. Wat teak als houtsoort is, staat in teakhout.

In één oogopslag

Je ziet staan	Wat het zegt	Lees verder
Javaans of Indonesisch teak, jati	herkomst: Java, Indonesië	hieronder, en teakhout kwaliteit
Indisch teak	herkomst, maar de betekenis verschilt tussen NL en BE	hieronder
Birma-, Rangoon- of Myanmar-teak	herkomst: Myanmar, natuurlijk groeigebied	hieronder, en teakhout
Plantageteak	hoe het gegroeid is	teakhout kwaliteit
Gerecycled, oud of old teak	hergebruikt hout	gerecycled teak, oud teak
Vintage teak	Deens design uit de jaren vijftig en zestig	vintage teak
Koloniaal teak	een stijl, geen leeftijd	koloniaal teak
FSC-teak	een keurmerk, geen soort	FSC-teak

Teak naar herkomst

Javaans en Indonesisch teak

De Queensland Government noemt Indonesië bij de landen waar teak in plantages wordt geteeld (Business Queensland). Op Java en Madura beheert het staatsbosbedrijf Perum Perhutani de staatsbossen; een FAO-publicatie uit de jaren negentig beschrijft ruim een miljoen hectare teakplantage met een omlooptijd van 40 tot 80 jaar (FAO). Meubelmaker Souren schrijft dat die plantages zijn aangelegd in de tijd van Nederlands-Indië (Souren Meubels).

Naast staatsbos is er teak uit gemeenschapsplantages. Een studie in Annals of Forest Science vergeleek Javaans teak uit staatsbos, gekapt na 40 à 60 jaar, met teak uit gemeenschapsplantages, gekapt na 7 à 10 jaar (Rizanti e.a., 2018). “Javaans” zegt dus nog niet hoe oud de boom was. Wat dat voor het hout betekent, lees je in teakhout kwaliteit.

In Indonesië zelf heet teak jati of kayu jati, ook voor plantageteak (Teaktafels.nl).

Indisch teakhout: let op het woord

“Indisch” betekent niet in heel het taalgebied hetzelfde. In Nederland verwijst het vooral naar het vroegere Nederlands-Indië, het huidige Indonesië. In België wordt het soms ook voor India gebruikt (Team Taaladvies, Onze Taal). Daarbij komt dat “Indische meubels” in de handel ook een andere naam is voor de koloniale stijl (Teaktafels.nl). Bij “Indisch teak” vraag je dus gewoon: uit welk land, en gaat het om het hout of om de stijl?

India en Myanmar: natuurlijk groeigebied

Teak groeit van nature in de moessonbossen van India, Myanmar, Thailand en Vietnam (Business Queensland). Handelsnamen als Birma- en Rangoon-teak verwijzen naar Myanmar (Centrum Hout). Of en onder welke voorwaarden hout uit Myanmar in Europa verkocht mag worden, is een juridische vraag die we op teakhout behandelen. Vraag bij “Birma-teak” altijd door naar herkomst en papieren.

Plantages elders

Centrum Hout noemt aanplant in tropisch Afrika en tropisch Amerika (Centrum Hout), de Queensland Government ook de West-Indische eilanden (Business Queensland).

Plantage of natuurlijk bos

Centrum Hout deelt teak uit het natuurlijke groeigebied in duurzaamheidsklasse 1 in, en teak uit aanplant daarbuiten in klasse 1 tot 3 (Centrum Hout). Plantage teak is dus niet per definitie slechter, maar het verschilt meer. De leeftijd van de boom bij de kap weegt daarbij zwaar; dat werken we uit in teakhout kwaliteit.

Teak met een tweede leven, een stijl of een periode

• Gerecycled en oud teak. Volgens Teaktafels.nl betekenen beide hetzelfde: eerder gebruikt teak, vooral van Java, uit gebouwen die geen dienst meer doen (Teaktafels.nl). Waar dat hout vandaan komt en wat je erover kunt nagaan, lees je in gerecycled teak; de handelsnamen, afwerkingen en meubeltypes in oud teak.
• Vintage teak. Dat gaat over design: vooral Deense meubels uit de jaren vijftig en zestig. Designmuseum Danmark dateert de internationale doorbraak van Danish Modern in 1949 (Designmuseum Danmark). Hoe je een echt stuk herkent: vintage teak.
• Koloniaal teak. Een stijl: teak dat donker gebeitst is, van roodbruin tot bijna zwart (Teakhuis), vaak met lijsten (Teak en Wood), en meestal uit Indonesië (Teaktafels.nl). Het zegt weinig over de leeftijd. Meer in koloniaal teak.

De Javaanse stationsbank

Een bekend voorbeeld van Indonesisch teak in de tuin. TEAK2 noemt een teakbank met rugleuning en typische Indonesische stijlkenmerken vaak een stationsbank, met een motief in de rugleuning, en verkoopt ze vooral in oud teak (TEAK2). Souren Furniture beschrijft stationsbanken met versieringen en gedraaide poten, gemaakt op Midden-Java van overwegend hergebruikt teak (Souren Furniture). Gaat het om een bank van oud hout, dan geldt alles uit oud teak.

En FSC?

FSC is geen soort teak maar een keurmerk dat in principe op elk van de bovenstaande soorten kan staan. Wat de labels wel en niet zeggen, staat in FSC-teak.

Drie vragen die altijd werken

1. Uit welk land komt het hout? Een land, geen bijvoeglijk naamwoord als “Indisch”.
2. Nieuw of hergebruikt? En bij nieuw hout: plantage of natuurlijk bos, en hoe oud waren de bomen?
3. Gaat de naam over het hout, of over de stijl? “Vintage” en “koloniaal” zeggen iets over het meubel, niet over het hout.