Teak schoonmaken: van watervlekken tot groene aanslag

Schoonmaken is het enige onderhoud dat teak echt nodig heeft. Gloster zegt het zelf: teak vraagt geen speciale routine, alleen af en toe een goede schoonmaakbeurt (Gloster). Maar wie te hard of met het verkeerde middel schoonmaakt, maakt meer kapot dan het vuil ooit zou doen. Deze pagina gaat over de praktijk: de gewone beurt, watervlekken, groene aanslag, vetvlekken en wespen. Voor de keuze daarna (laten vergrijzen of beschermen) zie teak behandelen.

De gewone schoonmaakbeurt

Buiten, in het seizoen. Tribù adviseert wekelijks eerst los vuil weg te vegen met een zachte handborstel en daarna te reinigen met schoon water, een mild pH-neutraal reinigingsmiddel en een microvezeldoek of spons, met de nerf mee (Tribù-voorschriften). Gloster noemt één à twee keer per jaar een grondige beurt met water en een mild schoonmaakmiddel, met een doek, spons of zachte borstel (Gloster).

Twee praktische tips uit de Tribù-voorschriften: maak schoon als het bewolkt is of in de schaduw, en wacht tot het meubel helemaal afgekoeld is (Tribù-voorschriften).

Groene zeep of soda? Hamilton Bay noemt een natuurzeepoplossing, warm water met soda, of groene zeep (Hamilton Bay). Verdun zeep altijd (Souren Meubels).

Grondig reinigen met een teakreiniger

Voor een diepe beurt, bijvoorbeeld in het voorjaar of voordat je een protector of sealer aanbrengt, werken Tribù en Gloster met een vergelijkbaar stappenplan (Tribù-voorschriften, Gloster):

1. Bescherm jezelf en de omgeving. Rubberen handschoenen en een veiligheidsbril (Gloster), en dek de grond af. Traditional Teak waarschuwt dat reinigers gras, planten en sommige bestrating kunnen aantasten (Traditional Teak).
2. Los vuil wegvegen met een handborstel, met de nerf mee.
3. Het hout nat maken, bijvoorbeeld met een plantenspuit.
4. Reiniger aanbrengen en kort laten inwerken: Gloster noemt drie minuten, Tribù twee à vier. Houd het oppervlak vochtig.
5. Schrobben met een zachte borstel of het bijgeleverde schrobblokje, met de nerf mee.
6. Grondig naspoelen met schoon water en aan de lucht laten drogen.

Wil je daarna beschermen: het hout moet kurkdroog zijn, anders kun je volgens Hartman verkleuringen of vlekken krijgen (Hartman). Welk middel je dan kiest, staat in teakolie of protector.

Watervlekken in teakhout

Watervlekken en kringen ontstaan door gemorst drinken, condens van een glas of de afdruk van een vaas (Van der Garde). Hoe je ze weghaalt, hangt af van de afwerking.

Onbehandeld teak buiten

Van der Garde adviseert de hele tafel nat te maken met de tuinslang, te schrobben met een sopje groene zeep of een teakreiniger en een borstel, en dan de hele tafel met de nerf mee te behandelen, niet alleen de vlek. Daarna royaal naspoelen en egaal laten drogen (Van der Garde). Werk je alleen de vlek bij, dan krijg je een lichte plek.

Teak met een protector

Watervlekken op een tafel die je een half jaar tot een jaar geleden hebt behandeld, betekenen meestal dat de beschermlaag (deels) versleten is. Van der Garde laat dan de oude laag verwijderen door nat te schrobben met een teakreiniger of groene zeep, of door licht te schuren, en daarna opnieuw te behandelen (Van der Garde).

Vlekken direct na het behandelen

Regent het kort na het aanbrengen, dan kun je watervlekken krijgen. Tribù adviseert behandelde meubels daarom 24 uur tegen neerslag te beschermen, maar ze niet af te dekken met een hoes (Tribù-voorschriften). Is het toch gebeurd, dan moet volgens Van der Garde de hele protectorlaag eraf: nat schrobben, naspoelen, en lukt dat niet, licht schuren en opnieuw behandelen (Van der Garde).

Teak binnen (eettafel, salontafel)

Souren Meubels en Polder Teak geven hetzelfde stappenplan, gebaseerd op hun eigen ervaring (Souren Meubels, Polder Teak):

1. Meteen afvegen met een vochtige doek en wat verdunde groene zeep.
2. Ouder dan een dag? Probeer een sopje groene zeep met een schuursponsje.
3. Nog zichtbaar? Licht opschuren met fijn schuurpapier, bijvoorbeeld korrel 220. Teak is vettig, waardoor vlekken meestal aan het oppervlak blijven.
4. Geschuurde plek lichter? Dat trekt volgens beide bronnen na verloop van tijd bij.

Bij een geoliede tafel behandel je de geschuurde plek daarna een paar keer met olie, dan trekt de kleur bij. Bij een gelakte tafel lukt dat niet: Polder Teak schrijft dat je dan het hele blad moet afschuren en opnieuw lakken (Polder Teak). Meer over tafels in teakhouten tafel behandelen.

Groene aanslag en zwarte puntjes

Na een natte periode kan er groene aanslag van algen en mos op teak komen. Souren maakt een emmer met 4 à 6 eetlepels soda en groene zeep, wast het meubel, laat 5 à 10 minuten inwerken, neemt af met een spons en spoelt na (Souren Meubels).

Zwarte of donkergrijze puntjes zijn volgens Traditional Teak meestal geen ingetrokken vuil maar schimmels en algen (Traditional Teak). Vincent Sheppard noemt regenwater en boomsap als oorzaak en raadt af meubels onder bomen te zetten (Vincent Sheppard). Is teak zwart geworden door schimmel op oude olie, dan krijg je dat volgens Gloster alleen nog weg met stevig schuren (Gloster); hoe je dat aanpakt, lees je hieronder bij opknappen.

Is het meubel na het schoonmaken egaal grijs en wil je het zo houden, lees dan teak laten vergrijzen.

Vetvlekken en olie op kussens

• Vetvlekken op het hout zijn volgens Vincent Sheppard natuurlijk en vervagen meestal in de zon; sneller gaat het met een teakontvetter en een borstel, gevolgd door naspoelen (Vincent Sheppard).
• Olievlekken op kussens komen van het teak zelf, vooral bij nieuw hout. Vincent Sheppard raadt aan uitgelopen olie op een nieuw meubel 24 à 48 uur buiten te laten drogen voordat je kussens teruglegt (Vincent Sheppard). Voor de stof noemt Gloster een stoffenreiniger en bij hardnekkige vlekken oliezeep (Gloster).

Wespen aan je teak

Zie je in het voorjaar wespen op je tuinbank zitten en zie je daarna lichte, afgeschraapte plekjes? Gloster legt uit dat wespen het oppervlak van teak afschrapen om er hun nest van te bouwen, vooral van voorjaar tot vroege zomer. Het zachtere deel van de nerf van verweerd teak is daar “perfect” voor (Gloster).

Voorkomen kan volgens Gloster eigenlijk niet. Het goede nieuws: het is cosmetisch. Licht schuren met de nerf mee, dat Gloster ook adviseert om opstaande vezels weg te halen, maakt het oppervlak weer glad (Gloster).

Teakhout en de hogedrukspuit

Op dit punt zijn alle bronnen het eens: geen hogedrukreiniger.

• Gloster: gebruik “onder geen beding” een hogedrukreiniger; die vreet het zachte oppervlak weg en laat het ruw aanvoelen (Gloster).
• Tribù: geen hogedruk- of stoomreiniger (Tribù-voorschriften).
• Hartman: er ontstaan scheurtjes waarin vuil zich ophoopt (Hartman).
• Hamilton Bay: er kunnen ruwere plekken ontstaan (Hamilton Bay).

Je blaast dus de zachte bovenlaag weg, en in de scheurtjes die overblijven hoopt vuil zich volgens Hartman juist op. Gebruik in plaats daarvan een tuinslang of plantenspuit (Tribù) en een zachte borstel.

Wat je ook beter niet gebruikt

• Staalborstel, harde borstel of staalwol. Die halen volgens Gloster het zachte deel van de nerf weg, en staal kan roestvlekjes in het teak achterlaten (Gloster).
• Schuursponzen, wondersponzen en bijtende middelen op buitenteak (Tribù). Let op: Hamilton Bay noemt juist een zacht schuursponsje; binnen gebruiken Souren Meubels en Polder Teak het voor hardnekkige vlekken. Buiten is een zachte borstel de veiligste keuze (Tribù-voorschriften, Hamilton Bay).
• Bleekmiddel. Gloster: het verkleurt het hout (Gloster). Vincent Sheppard noemt wel een zwakke bleekoplossing voor wijnvlekken; dat advies is hier bewust weggelaten.

Opknappen

Soms is een schoonmaakbeurt niet genoeg. Het hout is diep grijs en ruw, er zitten zwarte plekken in, of vlekken en krassen gaan er niet meer uit. Dan knap je het meubel op. De regel daarbij: begin altijd met de lichtste ingreep, en schuur alleen als schoonmaken niet werkt.

Wat zie je, en wat doe je ermee?

Wat je ziet	Wat het is	Aanpak
Egaal zilvergrijs, glad	verwering; cosmetisch, zonder invloed op kwaliteit of stevigheid (Tribù)	niets, of reinigen; zie teak laten vergrijzen
Grijs en ruw aanvoelend	opstaande houtvezels	grondig reinigen, daarna licht schuren met de nerf mee (Gloster)
Krasjes of plekken die niet weg te poetsen zijn	oppervlakteschade	wegschuren met schuurpapier, met de nerf mee (Gloster)
Zwart hout na jaren olie	schimmel op de olie aan het oppervlak	alleen nog weg met stevig schuren (Gloster)
Vuil of schimmel diep in het hout, beschadigd oppervlak	aantasting onder de bovenlaag	schuren tot op het gezonde hout (Tribù-voorschriften)
Haarscheurtjes	volgens Hamilton Bay een normaal gevolg van uitdroging (Hamilton Bay)	meestal niets; zie teakhouten tuinmeubelen behandelen

De volgorde, van licht naar zwaar

1. Eerst grondig reinigen, zoals hierboven beschreven, en laten drogen. Gloster laat vuil of verweerd teak eerst met een teakreiniger schoonmaken om alle vlekken te verwijderen (Gloster).
2. Voelt het nog ruw aan, of zit de vlek er nog: schuren. Altijd met de nerf mee, nooit dwars erop (Gloster). Bij diepe aantasting begint Tribù grof en schuurt geleidelijk fijner; de korrels en werkwijze staan bij teakhout behandelen buiten. Draag een stofmasker: teak bevat stoffen die bij gevoelige mensen huidklachten kunnen geven (Centrum Hout).
3. Laat het hout rusten. Tribù laat geschuurd hout één tot twee weken onbehandeld voordat er een beschermend middel op gaat. Voor een sealer of protector op opgeschuurd hout noemt hetzelfde document twee tot drie weken (Tribù-voorschriften). Houd dus minstens een week aan, en lees het etiket van je middel.
4. Kies daarna: grijs laten worden of beschermen. Opgeschuurd teak wordt buiten weer grijs. Wil je de kleur houden, dan kies je een sealer; welk middel past, staat in teakolie of protector. Gebruik buiten geen vernis, lijnolie of teakolie: volgens Tribù kunnen die het hout onherstelbaar beschadigen (Tribù-voorschriften).

Binnenmeubels: eerst kijken wat erop zit

• Geolied: een geschuurde plek behandel je een paar keer met olie, dan trekt de kleur bij (Polder Teak).
• Gelakt: plaatselijk bijwerken lukt niet; Polder Teak schuurt dan het hele blad af en lakt opnieuw (Polder Teak).
• Gefineerd, zoals veel oudere dressoirs: het fineer is vaak dunner dan een millimeter en een bandschuurmachine schuurt er in seconden doorheen (DIYguide.dk). Schuur dus met de hand en heel licht. Hoe je fineer herkent, staat in vintage teak.